Все знают Купаловский. А какие еще театры есть в Беларуси? Говорим о Бресте и Витебске

Витебск. Белорусский театр «Лялька»

27 марта отмечают Всемирный день театра. Девиз этого дня – «Театр как средство взаимопонимания и укрепления мира между народами».

Брестский академический театр драмы

Как брестчане любят проводить досуг, можно судить по тому, что на отдельные спектакли и мероприятия их театра драмы не так и легко попасть. Например, билеты на традиционный проект ко Дню театра были раскуплены через 40 минут после появления в продаже, и его решили проводить два вечера подряд – 25 и 26 марта.

– «Ночь в театре» – большая программа, – рассказала генеральный директор Брестского академического театра драмы Анна Сеньковец. – Она включает в себя интереснейший квест, по лабиринту театра, выступление симфонического оркестра, концертную программу «Актеры читают». В рамках квеста участники будут искать ответы на загадки и проходить испытания, одновременно попадая в таинственный мир закулисья. Успех ждет того, кто хорошо знает нашу историю и репертуар театра.

Первый сезон БАТД начался в декабре 1940-го, но война прервала на три года творческие планы коллектива. С наступлением мира вернулась и культурная жизнь в город. Тогда, в 1944-м, наставниками местных артистов стали мхатовцы, ученики самого Станиславского.

За без малого 80 лет сыграно множество спектаклей. Естественно, когда ты живешь и трудишься на такой героической земле, то в твоем репертуаре появится произведение про подвиг первых защитников страны от фашистов. В 1953 году спектакль «Брестская крепость» назвали значительным событием в Беларуси, про местный драмтеатр узнали во всем Союзе, а постановка с аншлагом прошла на сцене Кремля в Москве.

Но нельзя сказать, что коллектив живет только прошлыми достижениями и успехами. Четверть века он проводит у себя международный театральный фестиваль «Белая вежа». О его престижности и популярности лучше говорят цифры: за 25 лет в нем приняли участие коллективы из 50 стран мира, в рамках его показано более 450 спектаклей, их увидели свыше 250 тысяч зрителей – и это не считая уличных представлений. Создателем фестиваля «Белая вежа» является художественный руководитель Александр Козак.

Сегодня без этого праздника уже сложно представить осенний Брест. В сентябре в город съезжаются артисты, режиссеры, критики из многих стран, а также белорусы, ценящие искусство перевоплощения. Коллектив БАТД уже готовится к 26-му фестивалю, который будет посвящен Году исторической памяти.

В репертуаре театра драмы сегодня – 24 спектакля. На апрель запланированы сразу две премьеры. Многие предпочитают отдохнуть и от души посмеяться, придя на комедии «Три красавицы», «Отчаянные тетки», а также задуматься о реалиях жизни, посмотрев «Мещанскую свадьбу». Полный зал собирает спектакль «Олеся» по одноименной повести Александра Куприна. С интересом молодежь посещает сказку «Маленький принц», постановку «Дорогая Елена Сергеевна», криминальную авантюру «Похищение Джонни». Уже 10 лет на сцене драматическая баллада «Пойти и не вернуться» по Василю Быкову.

На сайте учреждения ко многим спектаклям есть трейлеры. Несколько секунд просмотра – и уже хочется брать билет. Кстати, их стоимость совсем невысокая – от 8 до 13 рублей. Жителям Брестчины даже не надо ехать в областной центр, чтобы увидеть некоторые спектакли.

– Из-за эпидемиологической обстановки последние два года мы не имели возможности выезжать в районы, но на данный момент формируем план гастролей по области, – рассказала Анна Сеньковец. – Обещаем, что лучшие наши спектакли земляки смогут увидеть у себя дома. Уверена, они нас с нетерпением ждут, а нам есть чем их порадовать и удивить.

Віцебск. Беларускі тэатр «Лялька»

У лялечных тэатраў ёсць свой Міжнародны дзень, які адзначаецца 21 сакавіка. З гэтай нагоды ў мінулую нядзелю калектыў «Лялькі» зрабіў для сваіх гледачоў вялікае свята з сюрпрызамі, прэм’ерай спектакля «Чарамара», майстар-класамі, фотазонамі, інсталяцыямі. У дзяцей і дарослых была магчымасць бліжэй пабачыць лялькі розных тыпаў: марыянеткі, трасцявыя, планшэтныя, пальчыкавыя, роставыя. І нават паспрабаваць імі кіраваць. Аказваецца, не такая ўжо простая справа ажывіць іх, і прафесіяналы з асобнымі ўпраўляюцца толькі ўдвух. У сваіх спектаклях віцебчане выкарыстоўваюсь усе вядомыя тыпы тэатральных лялек, у адным – нават некалькі відаў. У іх вельмі мала шырмавых пастановак – гэта калі паказваюцца толькі лялькі. У большасці сваёй – розныя прапорцыі лялечнага і жывога плана.

Усе спектаклі ладзяцца на беларускай мове. Як гэта ўспрымаюць маленькія і вялікія глядачы?

– Натуральна, – адзначае Людміла Сіманёнак, кіраўнік літаратурна-драматургічнай часткі тэатра. – Наш калектыў працуе на высокім эстэтычным узроўні, пацверджаным Гран-пры шматлікіх міжнародных фестываляў, і нас у свеце разумеюць без перакладу.

З апошніх значных перамог калектыву – Нацыянальная тэатральная прэмія. Спектакль «Лялькі Ціма Талера, або Прададзены смех» адзначаны адразу ў трох намінацыях.

– Гэта было вельмі значна і ганарова, – з задавальненнем прызнаецца дырэктар Беларускага тэатра «Лялька» Аляксандр Грыгор’еў.

У рэпертуары «Лялькі» – 50 спектакляў, з іх – 39 для дзяцей і 11 – для дарослых. У кожнай пастаноўкі свой лёс, адны хутка сыходзяць са сцэны, іншыя жывуць доўга. Як, напрыклад, казка «Дзед і Жораў», менавіта з яе ў 1986 годзе пачалася гісторыя тэатра «Лялька». Спектакль быў некалькі разоў адзначаны міжнароднымі ўзнагародамі і па-ранейшаму застаецца адным з любімых у гледачоў. Не знікаюць з афішаў і такія пастановы, як «Дапытлівы слонік», «Церам-церамок», «Яшчэ раз пра Чырвоную Шапачку» і многія іншыя. У віцебскага лялечнага тэатра ёсць унікальны спектакль, яго спецыяльна задумвалі як вулічны, артысты працуюць на хадулях, у масках, неверагодных касцюмах і з марыянеткамі. Ён называецца «Зыход» і прысвечаны найвядомейшаму мастаку Віцебска Марку Шагалу.

– У нашай творчасці арганічна спалучаецца забаўляльны і выхаваўчы момант, – падкрэслівае Людміла Сіманёнак і з усмешкай дадае: – Мы ніколі не вучым дрэннаму, а калі вучым добраму, то гэта ніколі не бывае занудна. Праз нашы спектаклі малыя спазнаюць свет, узбагачаюцца духоўна. Наш мастацкі кіраўнік Віктар Ігнатавіч Клімчук упэўнены, што для дзіцяці знаёмства з тэатрам павінна пачынацца менавіта з тэатра лялек, які больш за іншыя абуджае яго фантазію.

На пытанне, ці кожны юны віцябчанін хоць аднойчы бываў у сваім мясцовым лялечным тэатры, Людміла Іванаўна адказвае адмоўна. На жаль, ёсць бацькі, якія водзяць сваіх сыноў і дачок толькі ў забаўляльныя цэнтры.

Але ж у тэатра шмат сяброў як з абласнога цэнтру, так і з іншых гарадоў. Вялікая група аматараў штомесяц прыязджае з Полацка ды Наваполацка, жыхары сталіцы таксама не рэдкія госці ў віцебскіх лялечнікаў. Пра незвычайны і ўнікальны тэатр на беразе Віцьбы ведаюць і ў многіх краінах свету. Дзякуючы ў тым ліку і штогадоваму праекту «Лялечны квартал», які ладзіцца ў межах Міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску».

– Штогод у ліпені да нас прыязджаюць лялечныя тэатры з розных гарадоў Расіі і Беларусі. Былі і са Швецыі, – расказаў Аляксандр Грыгор’еў. – Кожны фестываль – гэта абмен досведам, знаёмствы, сустрэчы. Лялечнікі ўвогуле вельмі дружныя, усе адзін аднаго ведаюць. Стараемся запрашаць да сябе ў Віцебск калектывы са статуснымі спектаклямі, хто мае значныя ўзнагароды. Чарнавая праграма «Лялечнага квартала» на лета сфарміравана. Будуць калектывы з Іванава, Пензы, Пярмі, Махачкалы, таксама калегі з Гродна… Пакажам і свае апошнія прэм’еры. Скажу вам па сакрэту, я заўсёды ў дырэкцыі фестывалю з гонарам пытаюся: на які праект «Славянскага базару» няма білетаў? І з вялікім задавальненнем адказваю: на «Лялечны квартал».

***

В Беларуси 28 профессиональных театров: 18 драматических, 7 кукольных и 3 музыкальных. 11 театров находятся в столице и 17 – в регионах: 4 – на Гомельщине, по 3– в Брестской, Гродненской, Могилевской областях, по 2 – в Витебской и Минской.